Pietje & de schuifdeur
Wat te doen als iemand in jouw team een spannende hoek vermijdt
Pietje is over het algemeen een dapper paard. Totdat ze dat even niet is.
In de grote binnenbak waar we soms rijden, zit aan het einde een schuifdeur. Andere paarden komen er regelmatig onverwacht doorheen. Voor Pietje is die hoek daardoor veranderd in de plek waar de monsters wonen. De eerste keren dat ik haar die kant op stuurde, was het antwoord luid en duidelijk: nee dank je, we gaan wel ergens anders heen.
Ik begrijp haar reactie ergens wel. Ze weet niet wat eruit komt, het is groot en het maakt lawaai. Als ik een prooidier was, zou ik er ook niet vrijwillig op af lopen.
Dwingen werkte niet. Hoe meer druk ik zette, hoe meer ze ervan overtuigd raakte dat er inderdaad gevaar dreigde. Want waarom zou ik anders zo aandringen?
Wat wél werkte: haar de ruimte geven om er zelf achter te komen dat die hoek niet gevaarlijker is dan de rest van de bak. Ze mocht kijken, ze mocht zijwaarts bewegen, ze mocht langzaam naderen op haar eigen tempo. Wat ze niet mocht, was rechtsomkeert maken en er met een boog omheen lopen, want dan was het patroon alleen maar sterker geworden. Dus bleef ze in beweging, op haar manier. Tot ze doorhad dat er geen gevaar schuilt achter die schuifdeur.
Hier zit de psychologie achter
Angst verdwijnt niet door erop in te praten of door te forceren. Het zenuwstelsel heeft tijd nodig om te leren dat iets veilig is, en dat leerproces verstoort zichzelf zodra er te veel druk op staat. Te snel gaan activeert de vluchtreactie, maar niets doen werkt ook niet. De sweet spot is gecontroleerde beweging richting het onbekende, met genoeg veiligheid om het vol te houden.
Bij mensen werkt het niet anders. Een medewerker die een lastig gesprek al maanden voor zich uitschuift, die iedere keer afwezig is als een bepaalde collega aan tafel zit, of die een presentatie voor een grote groep steeds uitstelt, heeft geen duw nodig. Die heeft een route nodig en een omgeving die het veilig genoeg maakt om de eerste stap te zetten.
De leiderschapsles
Als iemand in jouw team een spannende hoek vermijdt, is de vraag niet waarom hij dat niet gewoon doet. De vraag is hoe klein je de volgende stap kunt maken. Jouw rol is niet het wegnemen van de spanning, want de schuifdeur blijft gewoon bestaan. Jouw rol is het bieden van een structuur waarbinnen iemand zelf kan ontdekken dat het meevalt.
Pietje besloot uiteindelijk zelf dat die schuifdeur geen bedreiging vormde. Dat was haar conclusie, niet de mijne. En dat is precies waarom het bleef hangen.
Vraag voor deze week
Welke spannende hoek vermijdt iemand in jouw team al een tijdje, en hoe heb jij dat tot nu toe aangepakt?
Nieky Klijn · Vrij aan de Lijn